Περί λογοτεχνών

Χθες στα πλαίσια του μεταπτυχιακού μαθήματος πολιτικής ιστορίας, ο καθηγητής μάς διάβασε αποσπάσματα από διάφορα λογοτεχνικά έργα (Ταχτσή, Τσίρκα, Κουμανταρέα), μέσα από τα οποία διαφαινόταν ολόκληρη η ιστορική πραγματικότητα αλλοτινών εποχών. Στο τέλος έγινε αναφορά σε έναν από τους διαλόγους που είχαν δύο μεγάλοι Έλληνες λογοτέχνες το Νοέμβριο του 1966, στην γκρίζα εκείνη περίοδο λίγο πριν την επταετή δικτατορία. Πρόκειται για επιστολές που αντάλλασσαν ο Σεφέρης και ο Θεοτοκάς, μέσω των οποίων ήταν προφανής ο προβληματισμός τους για τις δυσκολίες που έρχονταν και το φόβο του πραξικοπήματος που ήδη ενυπήρχε.

Κάνοντας μια γρήγορη αντιστοίχιση με την εποχή που ζούμε τώρα, κατάλαβα ότι τα πράγματα είναι απογοητευτικά. Και παρόλο που η υπάρχουσα κρίση βρίσκεται στο απόγείο της, αναρωτήθηκα ποιοι τωρινοί Έλληνες λογοτέχνες θα μνημονεύονται σε ανάλογη περίσταση σε 50 χρόνια από σήμερα - όπως μνημονεύουμε εμείς την αλληλογραφία Σεφέρη και Θεοτοκά; Ποιοι, από εκείνους που θέλουν να (αυτο)αποκαλούνται και ως "πνευματικοί άνθρωποι", εκφράζουν την αγανάκτησή τους και τις σκέψεις τους είτε συνδιαλεγόμενοι είτε απευθυνόμενοι στο ευρύ κοινό; Ο Πέτρος Τατσόπουλος, η Σώτη Τριανταφύλλου ή ο Χρήστος Χωμενίδης; Τρομάζω και μόνο στην ιδέα... 

ΥΓ: Η αναφερόμενη ανταλλαγή επιστολών Σεφέρη και Θεοτοκά έχει εκδοθεί στο βιβλίο "Αλληλογραφία 1930-1966", εκδ. Ερμής. 

Κι άλλη ορκωμοσία

Σήμερα ορκίστηκα για μια ακόμη φορά. Αλλά η τωρινή ορκωμοσία ήταν κάπως διαφορετική από τις προηγούμενες, τις οποίες είχα περιγράψει παλιότερα.

Τούτη τη φορά, η ορκωμοσία δεν είχε ούτε τη δηθενιά και την υποκρισία της τελετής αποφοίτησης με την παρουσία αλαλαζόντων συγγενών και φίλων, ούτε το κύρος, τις φωνές και την πειθαρχία της στρατιωτικής. Αντίθετα, έλαβε χώρα σε μια κατάμεστη αίθουσα δικαστηρίου (όπου εκδικάζονταν αυτόφωρα εγκλήματα) ενώπιον βαριεστημένων οργάνων της τάξης, αγχωμένων δικηγόρων, αλλοδαπών μικροαπατεώνων, εντρόμων αφροαμερικανών με χειροπέδες, αργοπορημένων αλλά ευγενικών δικαστών.

Όταν ανέβηκε η πλήρως γυναικοκρατούμενη σύνθεση στην έδρα, ζήτησα από την πρόεδρο να ορκιστώ και εκείνη παίρνοντας την άδεια της εισαγγελέως μού υπαγόρεψε τον θρησκευτικό όρκο, τον οποίο επανέλαβα, αφού πρώτα είχαν σηκωθεί όλοι όρθιοι: "Ορκίζομαι να φυλάττω πίστη στην πατρίδα, υπακοή στο Σύνταγμα και τους νόμους του κράτους και να εκπληρώνω τίμια και ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου". Κάπου εκεί, και καθώς το προεδρείο μού ευχήθηκε καλή σταδιοδρομία, η σεμνή τελετή έλαβε τέλος. Τόσο απλά.

Αλήθεια, πόσες φορές πρέπει να ορκιστώ ακόμα στη ζωή μου; Και πάνω-κάτω τα ίδια πράγματα;! Ότι δηλαδή θα είμαι καλός, τίμιος και ευσυνείδητος πατριώτης, επαγγελματίας και επιστήμονας; Τελικά, τείνω να καταλήξω πως ηθικό ον γεννιέσαι και δεν γίνεσαι - ούτε βέβαια μετά την (τρίτη) ορκωμοσία! 

Ορκίστηκε η κόρη του μπαμπά

Τα νέα κυκλοφόρησαν πολύ γρήγορα την περασμένη Παρασκευή. Εκείνη την ημέρα γινόταν η καθιερωμένη ορκωμοσία των πτυχιούχων Νομικής του Αριστοτελείου στην αίθουσα τελετών του πανεπιστημίου. Δεν ήταν όμως μια ορκωμοσία σαν τις άλλες, διότι ορκιζόταν η κόρη του μπαμπά της. Η οικογένειά της ήταν εκεί με προεξάρχοντα τον πατέρα της Βαγγέλη Βενιζέλο, ο οποίος με τη συνοδεία της προσωπικής του (οπλισμένης;) φρουράς θέλησε να καμαρώσει το σπλάχνο του, όπως ο κάθε περήφανος πατέρας στην ορκωμοσία του παιδιού του. Την ευκαιρία δεν θα μπορούσαν να μην αδράξουν οι παρούσες αυτοαποκαλούμενες αριστερές και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις, που γιούχαραν τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και τον αποκάλεσαν -μεταξύ άλλων- νεκροθάφτη, με αποτέλεσμα να διακοπεί για λίγο η τελετή μέχρι να ηρεμήσουν τα πνεύματα και στο τέλος σχεδόν να φυγαδευτεί ο πατέρας και η κουστωδία του.

Αμέσως, οι συζητήσεις για το γεγονός άναψαν: άλλοι υποστήριζαν ότι "ήταν μια προσωπική, οικογενειακή στιγμή και δεν χρειαζόταν να γίνουν όσα έγιναν", ενώ οι αντίθετοι επαινούσαν τα παλικάρια που "δεν μάσησαν και τα έχωσαν στο Βενιζέλο". (Σχετικά με το εν λόγω πρόσωπο, ερωτήματα για την ιστορία του ονόματός του είχα διατυπώσει εδώ, όπου στη συνέχεια επακολούθησαν κάποια ενδιαφέροντα σχόλια). Νομίζω πως για το συγκεκριμένο γεγονός είναι άλλο το συμπέρασμα στο οποίο πρέπει να καταλήξει κανείς.

Πρώτον, η ορκωμοσία είναι κατεξοχήν δημόσια τελετή, καθώς παρίστανται συγγενείς και φίλοι των πτυχιούχων, οι οποίοι δημόσια και μπροστά στο κοινό και στους καθηγητές τους δίνουν όρκο και λαμβάνουν τα πτυχία τους. Άρα δεν πρόκειται για αυστηρά προσωπική και οικογενειακή στιγμή. Το ίδιο θα επισήμαινα και για το επίσης δημόσιο συμβάν γιαουρτώματος του πρώην υπουργού Χάρη Καστανίδη στον κινηματογράφο Ολύμπιον, όπου βρέθηκε μαζί με τη γυναίκα του για να δει μια ταινία - ιδιωτική στιγμή θα συνιστούσε αν έβλεπαν μια ταινία στο σπίτι τους, για παράδειγμα. Επομένως, τα επιχειρήματα περί ιδιωτικότητας είναι εν προκειμένω άστοχα. 

Εξάλλου, τα δημόσια πρόσωπα πρέπει να είναι ιδίως ανεκτικά σε τέτοιου είδους "επιθέσεις". Δεν είναι άλλωστε τυχαίος ο ρόλος του Βενιζέλου και είναι πασίγνωστη η συμμετοχή του τόσο στην προηγούμενη κυβέρνηση όσο και στην τωρινή, όπου έχει διατηρήσει τα σκήπτρα της οικονομικής λεηλασίας του ελληνικού πλούτου. Είναι ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ο παντοδύναμος υπουργός της οικονομίας που, με τις αποφάσεις του, έχει οδηγήσει μεγάλο τμήμα των συμπολιτών μας στην ανέχεια. Ε, ας υπομείνει κι αυτός σε καμιά γιούχα πού και πού! Λογική η στοχοποίησή του.

Το συμπέρασμα όμως είναι άλλο: ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν πια να χαρούν ούτε καν τις απλές οικογενειακές τους στιγμές χαράς. Ούτε στην ορκωμοσία του παιδιού τους μπορούν να πάνε χωρίς αστυνομική προστασία, ούτε στο σινεμά με τη γυναίκα τους ανενόχλητοι για να δουν μια ταινία, ούτε σε μια ταβέρνα για να χαλαρώσουν και να φάνε με τους φίλους τους, ούτε... ούτε... Αυτό είναι το κατάντημά τους. Και το ερώτημα που έρχεται στο μυαλό μου είναι τι άλλο πρέπει να γίνει για να αποχωρήσουν από την πολιτική ζωή του τόπου; Δεν βλέπουν ότι ο κόσμος δεν τους αντέχει άλλο; Το ότι είναι χοντρόπετσοι και ματαιόδοξοι το γνωρίζουμε. Το πόσο δεν είμαστε σε θέση ακόμα να υπολογίσουμε! Ας φύγουν και ας πάνε στο σπιτάκι τους για να ζήσουν όσες ευτυχισμένες ιδιωτικές στιγμές τούς έχουν απομείνει.

Τέλος, όσον αφορά στη δύσμοιρη κόρη του αντιπροέδρου, την οποία δεν γνωρίζω προσωπικά, δυστυχώς θα πρέπει να συνηθίσει το ρόλο αυτό. Καλώς ή κακώς, είμαστε παιδιά των γονιών μας και αν ο πατέρας μας ήταν απατεώνας ή εγκληματίας, η ρετσινιά του περνάει σ' εμάς και δύσκολα φεύγει. Γνωστό, εδώ και αιώνες, το απόφθεγμα περί αμαρτιών γονέων...

Η Αθήνα τα σπάει!

Το περασμένο σαββατοκύριακο ξαναβρέθηκα στην πόλη της Αθήνας μετά από δύο χρόνια και κάτι μήνες. (Είναι η αλήθεια πως από τότε κατέβαινα συχνά-πυκνά αυθημερόν για να παρακολουθήσω αθλητικά δρώμενα - κοινώς για να δω μπάλα!). Τότε είχα μείνει βέβαια για ένα αρκετά μεγάλο διάστημα, οπότε ήμουν σε θέση να γνωρίσω την πρωτεύουσα και από την καλή και από την ανάποδη. Τις εμπειρίες μου μαζί με μια γρήγορη σύγκριση του τρόπου ζωής στην επαρχία, αλλά και στη Θεσσαλονίκη, τις είχα καταγράψει εδώ, και ομολογώ πως δεν θ' άλλαζα κάτι ακόμα και σήμερα. Αυτή τη φορά το ταξίδι ήταν σύντομο και ειδικού σκοπού - ας όψεται η CS! Ωστόσο, ήταν αρκετό ώστε να επιβεβαιώσω κάποια πράγματα.

Πρώτα-πρώτα, η Αθήνα αντανακλά κάτι από αρχαία Ελλάδα! Ναι, ακόμα και σήμερα με την τόση κακοποίηση που έχει υποστεί, η αρχαία κληρονομιά μας παραμένει εκεί πέρα αλώβητη στην ουσία της. Ο Παρθενώνας (και τα όσα συμβολίζει) στέκεται στο... ύψος του για να μας υπενθυμίζει κάθε φορά το πόσο μικροί είμαστε, οι σημερινοί άνθρωποι. Δεν μπόρεσα ν' αντισταθώ στην ιδέα ενός πρωινού καφέ στο Θησείο και μετά μιας ήρεμης βόλτας πέριξ της Ακρόπολης - από το πλακόστρωτο της Αποστόλου Παύλου, στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού (και όχι Ηρώδειο!) με κατάληξη το Μουσείο της Ακρόπολης και τον περίφημο πεζόδρομο της Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, την οποία οι περισσότεροι νεοέλληνες γνωρίζουμε εξαιτίας ενός από τις σπιταρόνες του Άκη!

Και δεν είναι μόνο η Αθήνα των κλασσικών χρόνων που ξεχωρίζει. Όπως μου έλεγε παλαιότερα ένας πολύ καλός φίλος, υπάρχει ένα μέρος ανάμεσα σε Θησείο και Μοναστηράκι, όπου κοιτώντας σε τρία διαφορετικά σημεία του ορίζοντα, μπορεί κανείς να συναντήσει αρχιτεκτονήματα από τρεις μεγάλες ιστορικές περιόδους: την αρχαία Ελλάδα, τη ρωμαϊκή εποχή και τέλος, τα βυζαντινά χρόνια. Καθεμιά από αυτές τις εποχές έχει αφήσει ανεξίτηλες τις πινελιές της στην Αθήνα. Αλήθεια, σε ποια άλλη πόλη μπορεί κάποιος να αντικρίσει τόση συμπυκνωμένη ιστορία; 

(Πάντως, είναι γεγονός ότι οι ίδιοι οι Αθηναίοι δεν εκτιμούν τους θησαυρούς που βρίσκονται στα πόδια τους. Αυτό είναι μεν λογικό, μια και θεωρούν δεδομένα τα κάλλη της πόλης τους, αλλά είναι δε λανθασμένη αντίληψη. Δεν χρειάζεται να κινδυνεύσεις να "χάσεις" κάτι, για να αναγνωρίσεις την αξία του. Η ιστορία μας είναι τέτοια που απαιτεί τη δέουσα προσοχή μας κάθε στιγμή, γιατί μπορεί κανείς να μάθει τόσα πράγματα από αυτήν και κυρίως να νιώσει τόσα συναισθήματα, κάνοντας μονάχα μια κυριακάτικη βόλτα γύρω από την Ακρόπολη.)

Όσον αφορά στα πιο πεζά και καθημερινά πράγματα της διασκέδασης -που βέβαια είναι εξίσου σημαντικά για έναν άνθρωπο-, η Αθήνα τα σπάει! Προτίμησα κι αυτή τη φορά ένα μεσημεριανό τσάι στο Γκάζι και στο ανεπιτήδευτα ακομπλεξάριστο Hoxton. Εκεί, όπου τα σκυλιά έχουν θέση στο μαγαζί και συγκεκριμένα στους μεγάλους καναπέδες του, παρέα με τους θαμώνες που διαβάζουν free-press περιοδικά ή και καμιά Ελευθεροτυπία (ειδικά τώρα που περνάει δύσκολους καιρούς). Το βράδυ ο δρόμος μάς έβγαλε από το σπίτι της CS στο φιλόξενο Tiki κοντά στην Ακρόπολη, έπειτα από μια στάση για ιαπωνικό φαγητό στο Σύνταγμα. (Έφαγα σούσι και μπαμπού για πρώτη φορά, αλλά δεν δοκίμασα να φάω ρύζι με ξυλάκια!). Τα κοκτέιλ έδιναν κι έπαιρναν στο μπαράκι, που μου φάνηκε απαγορευτικό μέρος για τους σνομπ και τους δήθεν. Να, εκεί παραδίπλα μας στο πατάρι κι ο Jared Evan, ο οποίος μάλλον έχει ενθουσιαστεί στην Αθήνα -όσο κι εγώ!- και το γλεντάει με την καρδιά του. 

Αυτές είναι κάποιες σκόρπιες σκέψεις, καθώς και οι νέες παραστάσεις-εμπειρίες που είχα στην πρωτεύουσα. Τη φορά αυτή είδα πώς έχουν τα πράγματα εκεί κυρίως από τη θετική τους πλευρά, χωρίς να σημαίνει ότι δεν υφίστανται και τα αρνητικά. Αλλά με τόση μιζέρια και γκρίνια που επικρατεί, σκέφτηκα πως ευκαιρία είναι να κάνουμε πράξη το ρηθέν από τους Monty Pythons "always look on the bright side of life"!

Europa, quo vadis?

Πρόλογος
Πριν από ένα μήνα περίπου, ένα από τα εκατοντάδες άρθρα που δημοσιεύονται σε καθημερινή βάση σε όλα τα ειδησεογραφικά sites του κόσμου, έπεσε στην αντίληψη του γράφοντος (Δ) και αποτέλεσε την αφορμή για τον ενδιαφέροντα διάλογο που ακολουθεί παρακάτω. Ο Βρετανός αρθρογράφος του BBC, με αφορμή το χαράτσι μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ και τη γενικότερη φοροκαταιγίδα των τελευταίων μηνών, χαρακτηρίζει εν ολίγοις τους Έλληνες "αξιολύπητους", διότι καλούνται να ζήσουν χρόνια λιτότητα.

Το συγκεκριμένο άρθρο προώθησα μέσω mail σε κάποιους φίλους -κυρίως σε ανθρώπους που ζουν στο εξωτερικό- για να δω τις αντιδράσεις τους. Την οργή της εξέφρασε αρχικά η φίλη μου travelyourmind (E), που ζει τον τελευταίο χρόνο στην Αγγλία, και (μας) οδήγησε στην ανταλλαγή ορισμένων γόνιμων απόψεων-ερωτημάτων για το όλο μέλλον της Ευρώπης. Όπως συμβαίνει συνήθως στις συζητήσεις, η κουβέντα ξεχείλωσε και κινήθηκε σε διάφορα ζητήματα με επίκεντρο πάντα την Ευρώπη και το μέλλον της.

Διάλογος
Ε: Έχει πολλές πτυχές το άρθρο και συμφωνώ με πολλές από αυτές, αλλά ο τρόπος που εκφράζεται ο αρθρογράφος στην αρχή με εξόργισε πραγματικά! Είναι τρομερά άσχημα αυτά που γράφουν και προσβλητικά. Καμία δημοσιογραφική δεοντολογία.

Προσωπικά, πιστεύω ότι αυτοί που παίρνουν εντολές να γράφουν μ' αυτόν τον τρόπο είναι ακόμα π ιο αξιολύπητοι απ' ό,τι εμείς. Και ειδικά οι Άγγλοι, οι οποίοι ούτε καν ασχολούνται με το s ingle currency, που ξαφνικά τους νοιάζει! Και να μη μιλήσω για "ever closer union", γιατί είναι η χώρα που έβαλε τι ς περισσότερες τρικλοποδιές στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
-----------
Δ: Μα εγώ το βρήκα πολύ σωστό. Sympathetic, όπως λένε και τα αγγλούρια. Η γλώσσα των περισσότερων Άγγλων αρθρογράφων είναι οξεία σε ορισμένα σημεία. Αλλά αυτά που λέει ο τύπος είναι αληθινά. Στο κάτω-κάτω οι Άγγλοι δεν έχουν άμεσα (οικονομικά) ωφέλη από εμάς, όπως π.χ. οι Γερμανοί. Άρα είναι και πιο αντικειμενικοί κρίνοντας αυτά που ζούμε.

Όσο για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που γράφεις, άσε να δούμε πώς θα καταλήξει σε λίγα χρόνια, γιατί προβλέπω ότι οι Άγγλοι έκαναν μεγάλη μαγκιά που δεν μπήκαν στο ευρώ και δεν πολυσυμμετέχουν στα της Ευρώπης. We 'll see...

-----------

Ε: Έτερον εκάτερον. Το αν έπραξαν σωστά είναι άλλο θέμα, όπως και το αν είναι καλή ή κακή η ευρωπαική ολοκλήρωση. Όμως, οι Άγγλοι που είναι οι πρώτοι που την πολεμουν, γιατί ουσιαστικά δεν την έχουν ανάγκη, δεν μπορούν να κατηγορούν γι' αυτό τους Έλληνες που την έχουν ανάγκη (σύμφωνα έστω με την πολιτική πλειοψηφία). Είναι παράδοξο, και αυτό το στυλάκι δε θάπρεπε να το έχει -κατα τη γνώμη μου- κανένας δημοσογράφος που θάθελε να λέγεται αντικειμενικός. Έλεος πια με τις "κασσάνδρες" και τους καταστροφολόγους.

-----------

Δ: Οπότε δεν νομίζω να την πολεμούν πράγματι, εφόσον δεν την έχουν ανάγκη. Τα τελευταία χρόνια μάλλον αδιάφορους τους βλέπω.

Πάντως, νομίζω ότι θα προλάβουμε να ζήσουμε -ίσως και σύντομα- ή την πλήρη ομοσπονδιοποίηση της Ευρώπης (με ή χωρίς την Ελλάδα μέσα δεν ξέρω) στα πρότυπα των ΗΠΑ ή τη διάσπασή της και την επαναδημιουργία εθνικών κρατών (ή έστω μικρότερων περιφερειών, τα Βαλκάνια μια ένωση, οι χώρες της Βαλτικής μαζί, Γερμανία-Γαλλία-Αυστρία-Ολλανδία-Βέλγιο μαζί(;), ιβηρικές χώρες κ.ο.κ.).

-----------

Ε: Οι Άγγλοι πάντα πολεμούσαν κάθε προσπάθεια για ευρύτερη ενοποίηση. Αυτοί και οι Δανοί είναι οι κατεξοχήν ευρωσκεπτικιστές. Αυτό είναι γεγονός, βλ. και την επιλογή τους να μείνουν εκτός του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων μετά τη Λισσαβώνα που έγινε δεσμευτικός.

Ό,τι λέω δεν σχετίζεται τόσο με τη στάση των Άγγλων. Περισσότερο συμφωνώ μαζί τους σε αυτό το θέμα παρά διαφωνώ. Σίγουρα όμως διαφωνώ με ένα δημοσιογράφο και δη Άγγλο, ο οποίος κράζει την Ελλάδα ως χώρα που στέκεται εμπόδιο σε αυτό που η ίδια του η χώρα έχει την πρωτοκαθεδρία (αλλά ίσως καλά κάνει!). Δηλαδή, 1) είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα; και 2) από πότε τον έπιασε ο "πόνος";

Γι' αυτό που λες για ομοσπονδιοποίηση ή διάσπαση, νομίζω ότι εκεί οδεύουν τα πράγματα και συμφωνώ μαζί σου. Έτσι κι αλλιώς, ο στόχος από το '50 ήταν η ομοσπονδιοποίηση. Αλλά η διάσπαση θα είναι η έκπληξη. Και το πρόβλημα, όσο μπορώ να καταλάβω, είναι το ίδιο το "σύστημα" που θέλει συγκεντρωμένες δυνάμεις, μετοχές, κεφάλαια, τράπεζες (συγχωνευμένες), για να αντιμετωπίζουν τους εξίσου μεγάλους αντιπάλους τους. Γι' αυτό δημιουργήθηκε και η Ε.Ε., για να υπηρετήσει και να βοηθήσει τα μέλη της να αντεπεξέλθουν στο πρόβλημα.

Επειδή αυτό το σύστημα θέλει να γίνεται ένας αγώνας και μάλιστα "race to the bottom", προσωπικά πιστεύω ότι είναι αντιανθρώπινο. Δεν είναι τυχαίο πως τα περισσότερα ψυχοφάρμακα δίνονται στις αναπτυγμένες χώρες που έχουν τρελούς ρυθμούς ζωής.

Αν η Ελλάδα μείνει σ' αυτό το μόρφωμα, τότε θα γίνει μεγαλύτερος δούλος, όπως ήταν κάποτε στην αθηναϊκή συμμαχία τα μικρότερα μέλη.

Εκτός αν αυτή η ομοσπονδιοποίηση γίνει με τους σωστούς όρους και εξαλείφοντας το δημοκρατικό έλλειμμα. Βάζοντας δηλαδή σε όλες τις νομοθετικές διαδικασίες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ενισχύοντας τις συνταγματικές μας δικλείδες. Είναι απαράδεκτο που δεν έχουμε σαν χώρα συνταγματικό δικαστήριο. Όταν υιοθετήθηκε το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, στην Ελλάδα κοιμόμασταν όταν πέρασε σαν νόμος του κράτους, ενώ σε χώρες όπως η Γερμανία (εντάξει έχει την πολιτική ισχύ να ασκήσει βέτο), αλλά και η Κύπρος, η Σλοβακία, η Ιρλανδία (που είναι στην ίδια μοίρα μ' εμάς), τα συνταγματικά τους δικαστήρια αμφισβήτησαν τον ευρωπαϊκό κανονισμό και αναγκάστηκαν να τον αλλάξουν. Το ίδιο συνέβη και στην "data retention directive" από την Ιρλανδία.

Εννοώ ότι μάλλον είναι και λίγο εθνικό το πρόβλημα για το πόσο απομακρυσμένοι είμαστε από τους ευρωπαϊκούς νόμους, οι οποίοι περνούν εύκολα χωρίς κανένα challenging στην Ελλάδα.

----------- 
Δ: Συνεχίζοντας τον ωραίο διάλογο, έχω να σημειώσω τα εξής:

α. Η ομοσπονδιοποίηση δυστυχώς δεν θα γίνει με τους σωστούς όρους ούτε πρόκειται να εξαλείψει το δημοκρατικό έλλειμμα στην Ευρώπη. Καλώς ή κακώς, αν ποτέ λάβει χώρα τέτοια εξέλιξη, θα γίνει με τους όρους που θα θέσει η Γερμανία, διότι αυτοί πληρώνουν σε μεγάλο βαθμό τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. και έχουν λόγο για τα πράγματα. Οι Γερμανοί κάνουν κουμάντο και το ζήτημα είναι τι θα αποφασίσουν αυτοί να κάνουν: ή να φύγουν οι ίδιοι από το ευρώ -όπως έχει γράψει πολλάκις ο Βαρουφάκης- ή να προχωρήσουν ενωμένοι με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες προς την τελειωτική ολοκλήρωση(!), όπως υποστηρίζει εδώ ο Μαλούχος.

β. Το δημοκρατικό έλλειμμα δεν θα εξαλειφθεί για πολλούς λόγους. Για να προχωρήσει η ομοσπονδιοποίηση χρειάζεται ευρωσύνταγμα, και κατά συνέπεια κατάργηση των εθνικών συνταγμάτων και των συνταγματικών δικαστηρίων. Η πρώτη απόπειρα ευρωσυντάγματος έπεσε στο κενό, διότι διάφοροι λαοί της Ευρώπης αντιστάθηκαν. Επομένως, και να ψηφιζόταν θα ήταν θνησιγενές. Αλλά και το μελλοντικό ευρωκοινοβούλιο δεν μπορεί παρά να μην είναι δημοκρατικό, καθόσον εκεί θα πλειοψηφούν οι μεγάλες χώρες, Γερμανία, Γαλλία κτλ., και άρα οι μικρές θα καταστούν κράτη-παρίες της Ευρώπης.

γ. Το συνταγματικό δικαστήριο όμως δεν είναι πανάκεια. Και πιθανές προσπάθειες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μπορεί να "χτυπήσουν" στα διάφορα κρατικά συνταγματικά δικαστήρια. Όπως και τώρα, κάθε οικονομική ενίσχυση στην Ελλάδα πρέπει να εγκρίνεται από το δικαστήριο της Καρλσρούης! Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στην περίπτωση ενός νέου ευρωσυντάγματος. Το ότι εμείς δεν έχουμε τέτοιο δικαστήριο και οι ευρωπαϊκοί νόμοι γίνονται ευκολότερα τμήμα της νομοθεσίας μας ίσως δείχνει το πόσο ευρωπαϊστές είμαστε, σε αντίθεση με όσες χώρες έχουν! Σίγουρα είμαστε απομακρυσμένοι, όπως λες, αλλά μάλλον το κάνουμε σκόπιμα, διότι είμαστε αρκετά πεπεισμένοι πως ό,τι νόμος ψηφίζεται από την Ε.Ε. είναι προς τη θετική πλευρά!

Επίλογος

Η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης συνεχίζεται. Και θα συνεχιστεί μέχρι οι τωρινοί ηγέτες -ή αυτοί που θα τους διαδεχτούν- πάρουν στα σοβαρά την υπόθεση "ευρωπαϊκή ολοκλήρωση". Διαφορετικά, και αν συνεχίσουν να συμπεριφέρονται όπως κάνουν τον τελευταίο καιρό, η Ε.Ε. θα διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη.

Ήδη, στην Αγγλία οι ευρωσκεπτικιστές βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος πιέζουν για πιθανή αποχώρηση με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ο Σαρκοζί και η Μέρκελ αλληλοκατηγορούνται και προσπαθούν να επανεκλεγούν σκυλεύοντας το πτώμα της Ελλάδας. Η Ιταλία του Μπερλοσκούνι παίρνει σειρά πίσω από εμάς. Μήπως θα ήταν πιο σωστός ο τίτλος του άρθρου να είναι "Pity the E.U.";

Πάει κι αυτός

Ένας ακόμη δικτάτορας έπεσε νεκρός στα χέρια των -μέχρι χθες- αντικαθεστωτικών. Οι τελευταίοι, αφού πυροβόλησαν τον ήδη τραυματισμένο Καντάφι, ξεφτίλισαν το άψυχο σώμα του περιφέροντάς το στους δρόμους της πόλης της Σύρτης.

Η Δύση που τόσο καιρό έψαχνε τρόπο να... καθαρίσει τον έως πρότινος σύμμαχό της τα κατάφερε. Το ΝΑΤΟ πανηγυρίζει. Ο ΟΗΕ επιχαίρει(!) εξαγγέλλοντας σε κλίμα ενθουσιασμού τη νέα μέρα που περιμένει τη Λιβύη. Η Χίλαρι χασκογελάει και ψελλίζει κάποια καισαρικά λογοπαίγνια.

Ο Άραβας Συνταγματάρχης είχε την τύχη ενός άλλου δικτάτορα, του Σαντάμ. Εκείνος απαγχονίστηκε μπροστά στα εμβρόντητα μάτια της ανθρωπότητας. Οι παλιότεροι θυμήθηκαν τον Τσαουσέσκου με τη γυναίκα του και τον τραγικό θάνατο που τους επιφύλασσε ο λαός τους.

Εμένα πάλι μου ήρθε στο μυαλό η ομηρική σκηνή με πρωταγωνιστή τον Αχιλλέα, να σέρνει το νεκρό σώμα του Έκτορα μετά τη μεταξύ τους μάχη. Γεγονός που δείχνει ότι η εκδίκηση και η διαπόμπευση των εχθρών -ακόμα και των νεκρών- αποτελεί χαρακτηριστικό του ανθρώπου, "εγγεγραμμένο" στο dna του. Λίγο έχουμε εξελιχθεί σε αυτό το κομμάτι. Κάτι τέτοιο δεν δείχνει και ο εξευτελισμός του Καντάφι εν έτει 2011;

Σκουπιδαριό

Η κατάσταση στους δρόμους της Θεσσαλονίκης είναι πια ανυπόφορη. Όπου και να πας, στο γραφείο, στο σπίτι, στο μανάβικο, στο σούπερ μάρκετ, παντού, θα πρέπει να έρθεις αντιμέτωπος με ένα σωρό σκουπίδια, που ξεχειλίζουν από τους κάδους απορριμμάτων. Η μπόχα και η δυσωδία σε όλο της το μεγαλείο.

Οι Ελληνάρες συνεχίζουν να πετάνε τα σκουπίδια τους στους κάδους, ή δίπλα από αυτούς, γεμίζοντας τα πεζοδρόμια και τους δρόμους με τα αποφάγια και άχρηστα αντικείμενά τους. Μπορείς να τους κατηγορήσει κανείς όμως μετά τα όσα υφίστανται; Υπάρχουν και κάποιοι ενσυνείδητοι πολίτες, οι οποίοι δεν κατεβάζουν τις σακκούλες με τα σκουπίδια στο δρόμο, μια και γνωρίζουν τα προβλήματα με τις απεργίες, αλλά τα αφήνουν για μέρες στο μπαλκόνι τους. Τα μικρά μπαλκόνια στο κέντρο της πόλης έχουν γίνει χώρος αποκομιδής απορριμμάτων και μαζί με τη φθινοπωρινή βροχούλα, το βρωμερό και απάνθρωπο σκηνικό ολοκληρώνεται.

Η κατάσταση γίνεται χειρότερη, αν αναλογιστεί κανείς ότι στην Ελλάδα του 2011, υπάρχουν άνθρωποι-ρακένδυτοι αλλοδαπής και μη προελέυσεως, οι οποίοι ψάχνουν να βρουν τα προς το ζην ανάμεσα στα σκουπίδια (βλ. και φωτογραφία). Κάθε είδους πεταμένα φαγητά ή ρούχα είναι πολύτιμα για εκείνους που στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν ανοίγουν σακκούλες σκουπιδιών, με αποτέλεσμα την περαιτέρω "ανάδυση" μπόχας και δυσωδίας. Ούτε αυτούς είναι δυνατόν να τους κατηγορήσω. 

  

Κατηγορώ όμως αυτούς που έχουν καταντήσει τον -ελληνικό- λαό σ' αυτή την κατάσταση: να χάνει μισθούς και συντάξεις, να αδικείται παράφορα, να νιώθει τη γη να χάνεται κάτω από τα πόδια του, να απεργεί, να κάνει καταλήψεις και να μην ξέρει τι άλλο να κάνει για να αντιδράσει. Αντί παραπάνω πολιτικολογίας, μόνο μια ατάκα: "Τα σκουπίδια σας και δρόμο"!

Στο μεγαλύτερο πανηγύρι του κόσμου!

Πριν πάμε στο φεστιβάλ της Γκούτσα, για να ζήσουμε από κοντά το λεγόμενο "Woodstock των Βαλκανίων", βλέπαμε βιντεάκια από προηγούμενα χρόνια για να πάρουμε μια ιδέα τού τι θα συναντήσουμε εκεί πέρα. Βέβαια, όπως τόνιζαν διάφοροι τουρίστες, δεν μπορεί κανείς να καταλάβει περί τίνος πρόκειται αν δεν το ζήσει ο ίδιος! Οπότε πήραμε την απόφαση -μαζί με τον Δ.- να επισκέφτουμε την Γκούτσα με οργανωμένη εκδρομή από τη Θεσσαλονίκη, για να ζήσουμε την τρέλα του μεγαλύτερου φεστιβάλ χάλκινων στον κόσμο, το "Κοινοβούλιο της τρομπέτας".

Μιλάμε για πραγματική τρέλα -όχι αστεία-, αν σκεφτεί κανείς ότι σε μια κωμόπολη 2.000 κατοίκων στη βαθιά ενδοχώρα της Σερβίας (στα μέρη που χτυπήθηκαν όσο λίγα κατά τη διάρκεια του εμφυλίου), για μια εβδομάδα συνωστίζονται πάνω από 100.000 κόσμου! Εμείς φτάσαμε την Παρασκευή και καθίσαμε μέχρι τη λήξη του φεστιβάλ, το απόγευμα της Κυριακής. Δηλαδή ήμασταν στο peak των εκδηλώσεων και του κεφιού! Ειδικά, το βράδυ του Σαββάτου δεν μπορώ να υπολογίσω πόσο κόσμο είχε, αλλά δεν έχω ξαναδεί σε ένα μέρος τόσο πολύ κόσμο μαζεμένο. Όπου και να πήγαινες μέσα στο χωριό, ακόμα και στο γήπεδο, δεν χωρούσες να περάσεις!

Μέχρι να προσαρμοστούμε στο τι βλέπαμε, τι ακούγαμε και τι ζούσαμε, μας πήρε λίγο χρόνο. Με απλά λόγια, πρόκειται για το μεγαλύτερο πανηγύρι που μπορεί να παραβρεθεί κάποιος. Κανονικό πανηγύρι, χωριάτικο, με όλη τη σημασία της λέξεως. Με γύφτους, λούνα παρκ, γυναίκες να χορεύουν στα τραπέζια, τσίκνα και ποτά! Όπως γίνεται μια μέρα το χρόνο το πανηγύρι του χωριού σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, σκεφτείτε αυτό να γίνεται επί μια εβδομάδα σε καθημερινή βάση και στον πολλαπλάσιο βαθμό, ασταμάτητα! Παντού έψηναν, σούβλιζαν γουρούνια, αρνιά -μέχρι και αγελάδες!-, τα μπιφτέκια και τα σουβλάκια έδιναν κι έπαιρναν!

Σε όλους τους δρόμους του χωριού τριγυρνούσαν μπάντες με χάλκινα που, αν τις ασήμωνες, μπορούσαν να παίζουν για ώρα στο αυτί σου! Όλοι κινούνταν στο ρυθμό της τρομπέτας (υπάρχει μέχρι και το μουσείο της τρομπέτας στο χωριό). Υπήρχαν και πολλές εκδηλώσεις σε διάφορα σημεία του χωριού, που δεν ήταν δυνατό να τις παρακολουθήσεις όλες. Το Σάββατο το βράδυ πετύχαμε μέχρι και καλλιστεία ομορφιάς, με κάποιες εκπληκτικές Σλάβες, οι οποίες φορούσαν νυφικά, τουαλέτες και παραδοσιακές φορεσιές -ή πορνοπαραδοσιακές, όπως τις ονόμασα.

Το αλκοόλ εννοείται πως έρεε άφθονο. Βασικός χορηγός του φεστιβάλ ήταν τοπική μπίρα, η Jelen. Επομένως, παντού την πουλούσαν είτε σε κουτάκια των 500ml είτε σε δίλιτρα(!) μπουκάλια, πολύ φθηνά φυσικά. Θραύση έκανε και η rakija, κάτι σαν τη δικιά μας ρακή. Από το πρωί ξεκινούσε το... πιώμα και τελείωνε αργά το βράδυ. Νομίζω πως μετά από κάποιο σημείο, γύρω στις 12 η ώρα τη νύχτα, δύσκολα έβρισκες ξεσούρωτο άνθρωπο! Η αλήθεια είναι ότι κατά κάποιο τρόπο αναγκάζεσαι να πιεις και για ν' αντέξεις τα ντεσιμπέλ των χάλκινων και για να μη σ' ενοχλεί οτιδήποτε άλλο πχ. η άπειρη βρομιά.

Οι τουρίστες που είχαν βρεθεί στην Γκούτσα ως κατασκηνωτές, έκαναν ελεύθερο κάμπινγκ στα τριγύρω λιβάδια, ενώ πολλοί ντόπιοι τους άφηναν να κατασκηνώσουν στις αυλές τους! Προφανώς έναντι πινακίου φακής. Γενικά, οι ντόπιοι έδειχναν τρομερή ανοχή σε οτιδήποτε, από τους τόνους σκουπιδιών μέχρι τους φεστιβαλιστές που κατουρούσαν παντού μέσα στο χωριό. Λογική η νοοτροπία τους, καθώς αυτή τη βδομάδα αναμένουν όλο το χρόνο για να βγάλουν τα προς το ζην. Κάποιοι ίσως να μην κάνουν άλλη δουλειά παρά να περιμένουν το φεστιβάλ για να πουλήσουν την πραμάτεια τους.

Εξάλλου, πρώτη φορά σε τέτοιες εκδηλώσεις είδα -αυτό που λέμε στην Ελλάδα και ποτέ δεν γίνεται όμως- τη διακριτική παρουσία της αστυνομίας. Οι ένστολοι έκοβαν βόλτες στο χωριό χωρίς να κάνουν απολύτως τίποτε. Μετά από κάποια ώρα ξεκούμπωναν και τα πουκάμισά τους ελαφρώς, κάπνιζαν κανένα τσιγάρο και έπιναν και μπιρίτσα! Αυτά είναι... Μπροστά τους μπορεί να λιποθυμούσε κόσμος από το πιοτό, αλλά αυτοί τίποτα! Σιγά μη χαλούσαν τη ζαχαρένια τους. Και καλά έκαναν, βέβαια.

Το πάρτι κάθε βράδυ κατέληγε στο γήπεδο του χωριού, όπου ήταν το main stage. Εκεί την Παρασκευή έγινε μεγάλος χαμός, καθώς διαγωνίζονταν οι υποψήφιες καλύτερες μπάντες της Σερβίας. Η συναυλία είχε το χαρακτήρα battle, δηλαδή ανέβαιναν στη σκηνή δύο ορχήστρες και έπαιζε ένα κομμάτι η μια και μετά "απαντούσε" η άλλη. Απίστευτο σκηνικό! Επίσης, πολλές μπάντες έπαιζαν και διασκευές γνωστών κομματιών, όπως το "Je veux", το "Tu vuo fa l' Americano", ακόμα και το "Gimme, gimme a man after midnight" των ΑΒΒΑ!

Η κεντρική συναυλία έλαβε χώρα το σαββατιάτικο βράδυ με την Boban i Marko Markovic orkestar. Πρόκειται για την μπάντα του Μπόμπαν Μάρκοβιτς, ο οποίος θεωρείται ο καλύτερος τρομπετίστας στη Σερβία και λατρεύεται σαν θεός. Παλιότερα είχε κερδίσει συνεχόμενες φορές τον τίτλο στον διαγωνισμό της Γκούτσα και τώρα τον φέρνουν κάθε χρόνο εκτός συναγωνισμού. Όντως ήταν άπαιχτος! Το φεστιβάλ έκλεισε την Κυριακή το απόγευμα με τη συναυλία του Γκόραν Μπρέγκοβιτς, ο οποίος τραγούδησε από τα κλασικά σέρβικα κομμάτια μέχρι και στα ελληνικά (Να 'ταν η χαρά οικόπεδο) και στα ιταλικά (Βella ciao). Κι εκεί έγινε μακελειό!

Κάποιες μικρές αλλά σημαντικές παρατηρήσεις:

1. Είναι γεγονός πως η Σερβία έχει μείνει πολύ πίσω ακόμα σαν χώρα. Ενδεικτικό είναι ότι ακόμα και νεαρά παιδιά δεν γνωρίζουν αγγλικά! Επομένως, ήταν πολύ δύσκολο να συνεννοηθούμε. Αλλά και στο ξενοδοχείο που μέναμε μόνο δύο-τρία άτομα από αυτούς που δούλευαν καταλάβαιναν και ψιλομιλούσαν την αγγλική.

2. Το φεστιβάλ έχει χαρακτήρα εθνικιστικού φολκλόρ. Δεν το γνωρίζαμε, όμως το καταλάβαμε με το που πατήσαμε στο χωριό. Όλοι οι Σέρβοι κυκλοφορούν με σημαίες στα χέρια, άλλοι φορούν πηλίκια στρατιωτικά, ενώ οι μπάντες παίζουν συχνά εθνικά εμβατήρια. Στα πάμπολλα υπαίθρια μαγαζάκια πουλούσαν μπλούζες με τον Μλάντιτς, τον Κάρατζιτς και άλλους εθνικούς τους ήρωες. Εννοείται πως Κοσοβάροι και Αλβανοί δεν υπήρχαν! Δεν με ενόχλησε προσωπικά το θέμα και το δικαιολογώ πλήρως. Αν σκεφτεί κανείς τι έχει τραβήξει αυτός ο λαός τα τελευταία 20 χρόνια (τέσσερις πολέμους!), είναι λογικό να είναι πολύ φρέσκες οι αναμνήσεις και ακόμα νωπό το αίμα των δικών τους ανθρώπων, συγγενών, φίλων. Εμάς πάντως μας συμπαθούσαν μόνο και μόνο σαν Έλληνες και ορθοδόξους.

3. Για την ομορφιά των Σέρβων γυναικών δεν χρειάζεται να πω κάτι το καινούριο. Γενικά, δεν έβλεπες χοντρή γυναίκα. Για κυτταρίτιδα ούτε λόγος. Άρα έκρινες μόνο το πρόσωπο! Οι κακίες λένε ότι είναι όλες λεπτές γιατί ακόμα δεν έχουν και πολλά χρήματα για φαγητό. Ελέγχονται ως ελληνικές γυναικείες κακοκήθειες...

4. Όπως και να το κάνουμε με κάποιους λάους έχουμε πολλά πράγματα που μας ενώνουν. Έτσι και με τους Σέρβους. Αδέλφια μαζί και στα δύσκολα και στα όμορφα!

Το φαινόμενο της πεταλούδας

Η θεωρία του χάους -ή αλλιώς το φαινόμενο της πεταλούδας (βλ. και την υπέροχη ομώνυμη ταινία)- υποστηρίζει πως το φτερούγισμα μιας πεταλούδας σε ένα σημείο του πλανήτη μπορεί να προκαλέσει τυφώνα σε μια άλλη περιοχή του. Με απλοϊκά λόγια, κάτι τέτοιο σημαίνει ότι ένα τυχαίο φαινομενικά γεγονός στο παρελθόν μπορεί να επηρέασε εξ ολοκλήρου στη συνέχεια τη ζωή μας.

Μετά από κάποιες συζητήσεις που είχα πρόσφατα, άρχισαν να στριφογυρίζουν στο μυαλό μου διάφορες τέτοιες υποθέσεις για το πώς ασήμαντες στιγμές της ζωής μου την επηρέασαν καταλυτικά. Όσο αναμοχλεύεις το παρελθόν σου, τόσο διαπιστώνεις ότι "το βαρέλι δεν έχει πάτο". Εννοώ πως μπορεί κανείς προχωρώντας προς τα... πίσω, να φτάσει μέχρι τη γέννησή του!

Για παράδειγμα, αν δεν γεννιόμουν στη Βέροια, αλλά στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη, γιατί όχι σε κάποιο ορεινό χωριό της Ελλάδας; Εντελώς διαφορετικές παραστάσεις, διαφορετικός τρόπος ζωής, άλλες νοοτροπίες και αντιλήψεις. Να μην αναφερθώ στο επίπεδο διαβίωσης ή μόρφωσης.

Μα και όταν πρωτοπήγα στο σχολείο, οι επιλογές άλλων -των γονιών μου στην προκειμένη περίπτωση- με οδήγησαν στο 7ο δημοτικό. Καθότι αν δεν μετακομίζαμε σε άλλη γειτονιά στην ηλικία των 7 ετών, τότε θα πήγαινα σε κάποιο άλλο δημοτικό! Και την πρώτη μέρα στο δημοτικό που πήγα τελικά, μ' έβαλαν στο τμήμα Α1. Την επόμενη όμως με άλλαξαν και με πήγαν στο Α2 (τι θυμήθηκα τώρα!). Αποτέλεσμα; Το προφανές: συμμαθητές μου ήταν οι κατεξοχήν παιδικοί μου φίλοι - τόσο δένεσαι μαζί τους και μαθαίνεις τη ζωή κοντά τους, που σου μένουν για πάντα, έστω κι αν στο μέλλον απομακρύνονται από δίπλα σου. Όπως και οι δάσκαλοί μου, αυτοί που σου μαθαίνουν τις πιο απλές αλλά και πιο σημαντικές συνάμα γνώσεις. Ας μην αναφερθώ στους παιδικούς έρωτες!

Στην έκτη δημοτικού μάς ρώτησαν σε ποιο γυμνάσιο θέλουμε να γραφτούμε. Εγώ ήθελα να πάω στο 3ο, όπου είχε περάσει ο αδερφός μου και είχε αφήσει καλό όνομα! Τελικά, μ' έστειλαν στο 4ο και στη συνέχεια στο 4ο λύκειο, όπου εντάξει τα κατάφερα και χωρίς τις πλάτες του bro! Αν θυμάμαι καλά, μόνο τρία κορίτσια από το δημοτικό πήγαν στο 3ο γυμνάσιο - τι θα γινόταν αν πήγαινα κι εγώ εκεί; Άλλοι κολλητοί φίλοι, άλλοι έρωτες, o tempora, o mores...

Ήρθε η ώρα του πανεπιστημίου. Στο μηχανογραφικό έβαλα ως πρώτη επιλογή τη Νομική Θεσσαλονίκης. Για ποιο λόγο; Έπρεπε να συγκατοικήσω με τον αδερφό μου που δούλευε εκεί. Αλλιώς θα επέλεγα τη Νομική Αθηνών. Τσουπ και θα άλλαζε όλη η ιστορία! Επίσης, για να δούμε και λίγο το θέμα των σχέσεων, τι θα γινόταν αν η τότε κοπέλα μου δεν περνούσε στη Θεσσαλονίκη; Αν γνώριζα νωρίτερα την "άλλη" και όχι στο τέταρτο έτος; Αν η Κ. δεν περνούσε στην Αθήνα και ήταν στη Θεσσαλονίκη και δη στη Νομική; Αν... Αν...

Οι υποθέσεις τελειωμό δεν έχουν. Δεν βγάζεις άκρη. Τελικά είναι όλη μας η ζωή αποτέλεσμα συγκυριών και επιλογών. Δικών μας και αλλωνών. Διότι και μια επιλογή κάποιου άλλου επηρεάζει τη δική μας ζωή σε μεγάλο βαθμό - ίσως και περισσότερο από μια προσωπική μας επιλογή. Έτσι πάει. Ένα κλικ, μια διαφορετική επιλογή, ένα αλλιώτικο timing και όλα άλλαζουν.

Κανείς όμως δεν ξέρει αν θα άλλαζαν προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο. Φυσικά, για όλα θα θέλαμε να πήγαιναν προς το καλύτερο, όμως κάτι τέτοιο είναι μαθηματικά βέβαιο ότι δεν θα συνέβαινε. Επομένως, ας κρατήσουμε ότι γίνεται στην πραγματικότητα και ας αφήσουμε τις υποθέσεις (τι θα γινόταν, αν...) για ωραία κουβεντούλα και μπιρίτσα το βράδυ στην παραλία!

Νορβηγός "μουτζαχεντίν"

Ο κόσμος μένει άφωνος. Η κοινή γνώμη σαστίζει. Το θέαμα φρικαλέο. 76 νεκροί δεν είναι και λίγοι. Ένας πωρωμένος Νορβηγός κάνει τη δυτική κοινωνία να κοιτάξει λίγο μέσα της. Τόσα χρόνια βλέπαμε σε κάθε άλλη γωνιά του κόσμου να γίνονται τέτοια σκηνικά και μέναμε απλοί παρατηρητές. Τώρα καταδικαστήκαμε να τα ζήσουμε μέσα στο ίδιο μας το (ευρωπαϊκό) σπίτι.

Αλλά γιατί να είναι έτσι; Γιατί να σοκαριζόμαστε μένοντας ενεοί μπροστά σ' αυτό το γεγονός; Παρόμοια συμβάντα τυφλής βίας αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση σε μέρη όπως π.χ. το Ισραήλ. Τουλάχιστον μια φορά το μήνα ακούμε για καμικάζι Παλαιστίνιους που τινάζουν τα μυαλά και τα σώματά τους στον αέρα, παίρνοντας μαζί τους ένα σωρό αθώους πολίτες. Γιατί δεν αηδιάζουμε το ίδιο με αυτά; Μήπως επειδή τα έχουμε συνηθίσει; Ή είναι μετρήσιμες οι ανθρώπινες ζωές;

Μουτζαχεντίν δηλώνουν οι μεν, Ναϊτης Ιππότης ο δε. Είναι δυνατόν στο όνομα της θρησκείας να σφάζονται άνθρωποι ακόμα και στο 2011; Κάτι μου λέει ότι αυτό δεν θα σταματήσει ποτέ. Ειδικά σήμερα με τις νέες τεχνολογίες και το Διαδίκτυο, κυκλοφορούν χιλιάδες πράγματα στα οποία μπορεί να βασιστεί ο καθένας, να "τρελαθεί" και να πάρει ένα όπλο για να επιβάλλει τις όποιες απόψεις του.

Η προπαγάνδα που γίνεται κυρίως μέσω του internet είναι τεράστια. Και δυστυχώς υπάρχουν πάρα πολλά... παιδάκια εκεί έξω που δεν έχουν τη νοητική ικανότητα να κρίνουν τα κείμενα που διαβάζουν και τα βίντεο που βλέπουν. Εθνικιστικά καθάρματα και ακροαριστερά καθίκια έχουν βρει πάτημα να προσηλυτίσουν τον κοσμάκη εύκολα και δη ανέξοδα προωθώντας τις ιδέες τους που σε άλλες συνθήκες (σε μια αναπτυγμένη κριτικά κοινωνία) θα βυθίζονταν στον Καιάδα μια για πάντα.

Δεν είμαι σίγουρος ότι ο Νορβηγός δολοφόνος είναι τρελός. Αυτή θα ήταν η εύκολη λύση, να ισχυριστούμε δηλαδή ότι πρόκειται για έναν μανιακό, σχιζοφρενή και σε κατάσταση αμόκ φονιά. Αυτό που με φοβίζει είναι ότι το έκανε συνειδητά εδραζόμενος στα μισαλλόδοξα πιστεύω του - με τον ίδιο τρόπο λειτουργούν και όσοι διακηρύσσουν την τζιχάντ.

Και τώρα τι γίνεται με δαύτον; Η μέγιστη ποινή στη Νορβηγία είναι 21 χρόνια κάθειρξης (ή 30 χρόνια αν καταδικαστεί για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας). Ήδη άρχισαν κουβέντες για επαναφορά της θανατικής ποινής. Αυτή θα είναι η απάντηση της δημοκρατικής δυτικής κοινωνίας σε έναν αντιφρονούντα; Οφθαλμός αντί οφθαλμού; Ελπίζω πως όχι. Αλλά και πάλι θα πει κανείς, 21 χρόνια κάθειρξης σε κάποιες από τις πιο πολυτελείς φυλακές της Ευρώπης, είναι δίκαια ποινή; Δικαιώνονται έτσι οι νεκροί που άφησε πίσω του;